انواع تراکم فرش ماشینی

تراکم فرش ماشینی به تعداد گره در هر 1 متر از طول فرش گفته میشود. هرچقدر تراکم فرش بالاتر باشد، فشردگی گره های آن بیشتر بوده و ردیفهای فرش از هم فاصله کمتری دارند. قبلا در مقاله تراکم و شانه فرش و تابلو فرش ماشینی، بصورت مفصل به تعریف تراکم و شانه فرش و تابلو فرش ماشینی پرداختیم. اما محاسبه تراکم فرش با محاسبه شانه آن متفاوت بوده و تراکم فرش انواع مختلفی دارد. در این مقاله، انواع تراکم فرش و تابلو فرش ماشینی را بررسی کرده و نحوه محاسبه آن را نیز ذکر میکنیم.
تراکم طولی و عرضی فرش ماشینی
تراکم فرش ماشینی به دو نوع طولی و عرضی تقسیم میشود. تراکم طولی به تعداد گره در هر یک متر از طول فرش اشاره دارد. در حالی که تراکم عرضی به تعداد پودها در یک متر از عرض فرش اشاره دارد و همان تراکمی است که در مشخصات فرش با نام تراکم ذکر میشود. پود ها نخ هایی هستند که گره های طول و عرض فرش را به هم میدوزند.
پس در نتیجه، کلمه تراکم که در مشخصات فرش ماشینی ذکر میشود، تراکم عرضی آن است. تراکم به تعداد پود در هر یک متر مربع از فرش گفته میشود. مثلا وقتی گفته میشود فرش دارای تراکم 3600 است، به این معنی است که در یک متر مربع از فرش، تعداد 3600 عدد پود بافته شده است. تراکم های رایج عبارتند از : 2100 ، 2550 ، 3600 و 4500.
تفاوت تراکم عرضی و شانه فرش
تراکم عرضی و شانه دو مفهوم متفاوت در توصیف ساختار فرش های ماشینی هستند که گاها به اشتباه به جای هم استفاده میشوند اما از نظر فنی تفاوت دارند. همانطور که گفته شد، تراکم عرضی به تعداد پودهای فرش در یک متر مربع از فرش گفته میشود. اما شانه به تعداد گره ها در یک متر از عرض فرش گفته میشود. شانه نقش مهمی در تعیین کیفیت فرش دارد و مستقیما بر ظاهر و زیبایی فرش اثر میگذارد. اما تراکم عرضی میزان فشردگی پودها را نشان میدهد و تنها بر استحکام و استقامت فرش تاثیر دارد و تاثیری در ظاهر فرش ندارد.

رابطه شانه و تراکم فرش ماشینی
تراکم و شانه از مهم ترین ویژگی های فرش های ماشینی هستند که روی ظاهر فرش، دوام فرش و نرمی آن اثر گذار هستند. این دو معیار ارتباط مستقیمی باهم دارند.
شانه تعداد گره ها در یک متر از عرض فرش است و بیشتر بر ظرافت و وضوح طرح فرش تاثیر دارد. تراکم نیز تعداد پود ها در یک متر مربع از فرش است که به فشردگی و استحکام فرش تاثیر میگذارد. هرچه شانه و تراکم بالاتر باشند، فرش ماشینی از لحاظ ظاهری به فرش دستباف نزدیک تر بوده و به دلیل فشردگی بیشتر، الیاف آن دیرتر دچار ساییدگی میشوند.
رابطه شانه و تراکم فرش بوسیله تعداد پودهای فرش تعیین میشود که در ادامه به بررسی جزئیتر آن پرداخته ایم.
نقش تعداد پودها در تراکم
پود ها نخ هایی هستند که گره های طول و عرض فرش را به هم میدوزند و باعث استحکام فرش میشوند. پس تعداد پودها در محاسبه تراکم نهایی فرش تاثیرگذار خواهد بود. با افزایش تعداد پود، وزن فرش هم بیشتر میشود.
تعداد پود نیز در سیستم بافت دستگاه بافندگی فرش ماشینی تعیین میشود. در دستگاه های قدیمی، در هر رج یک یا دو ردیف پود استفاده میشد اما در دستگاه های امروزی از سه ردیف پود برای هر رج از فرش استفاده میشود. تعداد پود های مختلف استفاده شده در دستگاه های مختلف به شرح زیر است :
- پود تک لا : فرش هایی که با یک پود تولید میشوند، تراکم کمتری دارند و در نتیجه وزن آن ها نیز کمتر خواهد بود. این فرش ها به دلیل نازک بودن و تراکم پایین، برای فضاهای کم تردد مناسب هستند.
- پود دو تایی : استفاده از دو پود در بافت فرش باعث افزایش تراکم و استحکام فرش میشود و از آنها میتوان در فضاهای پرتردد نیز استفاده کرد.
- پود سه تایی : بیشتر فرش های استاندارد امروزی دارای سه پود هستند. این فرش ها دارای تراکم بالاتر و وزن بیشتری هستند و از دوام و استحکام بیشتری برخوردارند. چنین فرش هایی برای مکان هایی که دوام و ماندگاری در آنها مهم است، مناسب هستند.
بنابراین، تعداد پودها به طور مستقیم بر تراکم تأثیر میگذارد و به فشردگی و ماندگاری بیشتر فرش کمک میکند. این پودها به عنوان ستونهای نگهدارنده ساختار فرش، باعث کیفیت و دوام بالای آن شده و حس ضخامت و استحکام را به فرش میبخشند.

نحوه محاسبه تراکم فرش ماشینی
پس در فرش های امروزی که سه پود در هر ردیف به کار میرود، برای محاسبه تراکم، تعداد شانه در عدد سه ضرب میشود. مثلا فرش 700 شانه دارای تراکم 2100 خواهد بود و فرش 1200 شانه دارای تراکم 3600. اگر فرش دارای شانه پایین مانند 500 شانه بوده و با دستگاه های قدیمی تولید شده باشد، در بافت آن از دو پود در هر رج استفاده میشود و تراکم آن در عدد دو ضرب خواهد شد. پس فرش 500 شانه دارای تراکم 1000 خواهد بود.
شمردن تعداد گره در هر یک متر از طول فرش کار آسانی نبوده و در عمل امکان پذیر نیست. راحت ترین روش مراجعه به شناسنامه فرش است که به پشت فرش چسبانده میشود. روش راحت دوم نیز همان ضرب کردن تعداد شانه در عدد 3 میباشد.
انواع تراکم فرش ماشینی
تراکم فرش ماشینی یکی از معیارهای سنجش کیفیت و دوام فرش است. همانطور که گفته شد، این تراکم عرضی فرش است که به عنوان تراکم از آن نام برده میشود. در ادامه، انواع تراکم فرش ماشینی که در بازار موجودند را ذکر کرده ایم.
فرش های کم تراکم (تراکم 500 تا 1500)
فرش های ماشینی با تراکم پایین (500 شانه با تراکم 1500 و کمتر) در مقایسه با فرش های تراکم بالا، نرمی بیشتری دارند. اما از لحاظ دوام و زیبایی به اندازه فرش های تراکم بالا نیستند. این فرش ها وزن سبک تر و قیمت پایینتری دارند و برای آشپزخانه و راهرو مناسب تر هستند.
فرش های تراکم متوسط (تراکم 2000 تا 3600)
فرش هایی با تعداد شانه 700 ، 1000 و 1200 دارای تراکم 2100 تا 3600 هستند که میتوانند کاربردهای مختلفی داشته باشند.
- فرش های 700 شانه دارای قیمت پایین و نرمی بالا بوده و دارای تراکم 2100 هستند که میتوانند در مکان های پر رفت و آمد خانه مانند اتاق نشیمن استفاده شوند. این فرش ها پرزدهی بیشتری دارند. (نسبت به فرشها با شانه و تراکم بالاتر).
- فرش های 1000 شانه نیز دارای قیمت مناسب و نرمی و لطافت قابل قبول بوده و دارای تراکم 3000 هستند. اگر میخواهید فرش شما هم دارای قیمت مناسب و هم دارای زیبایی و کیفیت بالا باشد، فرش 1000 شانه میتواند انتخاب مناسبی برای شما باشد. این فرش ها تعادل خوبی بین دوام و نرمی دارند.
- فرش های 1200 شانه دارای تراکم 3600 بوده و نسبت به فرش های ذکر شده قبلی، دارای قیمت بالاتری هستند. ضخامت این فرش ها کمتر بوده و بدلیل متراکم بودن گره های آنها، نرمی کمتری نسبت به فرشهایی با شانه کمتر دارند. این فرش ها بیشتر دستباف گونه بوده و اکثرا گل برجسته هستند که زیبایی بیشتری دارند. فرش های 1200 شانه با تراکم 3600 میتوانند بهترین انتخاب برای فضای هال و پذیرایی باشند.
فرش های تراکم بالا (تراکم 4500 و بالاتر)
فرش های 1500 شانه با تراکم 4500 و بالاتر، به عنوان فرش های لوکس شناخته میشوند. این فرش ها به دلیل تراکم بالای الیاف و بافت ریز، بیشترین شباهت را به فرش های دستباف دارند. تراکم بالای این فرش ها باعث میشود ظاهر زیبایی داشته و باکیفیتتر از بقیه فرش ها باشند. اما به دلیل تراکم زیاد نرمی کمتری دارند و برای فضاهایی با رفت و آمد کم مناسبترند. این فرشها از دوام بالایی برخوردار هستند و قیمت آنها نیز گرانتر است.

راهنمای انتخاب تراکم مناسب فرش ماشینی
برای انتخاب فرش ماشینی با تراکم مناسب باید به عواملی همچون میزان رفتوآمد در محیط، دکوراسیون فضا و بودجه توجه کرد. به عنوان مثال، در محیطهای پرتردد مانند راهروها و فضای نشیمن، فرشهایی با تراکم پایین یا متوسط توصیه میشوند. در حالی که برای اتاقهای کمتردد مانند پذیرایی، فرشهایی با تراکم بالاتر (3600 یا 4500) توصیه میشوند. اما در اتاق خواب و مکانهایی که نرمی و راحتی اهمیت بیشتری دارد، فرشهایی با تراکم پایینتر انتخاب بهتری هستند. همچنین، برای فضاهای مجلل و شیک میتوان از فرشهای پر تراکم استفاده کرد که طرح و نقشی شیک و چشمنواز داشته باشند.
این نکته را نیز مدنظر داشته باشید که تراکم و شانه بصورت مستقیم روی قیمت فرش ماشینی اثر میگذارند. برای خرید فرش ماشینی ارزان ، بهتر است فرش هایی با تعداد شانه و تراکم کمتر مانند 700 شانه را انتخاب کنید.
چگونه تراکم فرش ماشینی را تشخیص دهیم؟
تراکم فرش معمولا در شناسنامه آن ذکر میشود که میتوانید آن را در پشت فرش مشاهده کنید. اگر امکان مشاهده مستقیم بافت فرش را از قسمت پشت آن دارید، با شمردن تعداد گرهها در یک سانتی متر از عرض فرش و ضرب کردن آن در عدد 300 یا 200 (بسته به نوع بافت فرش که در قسمت رابطه شانه و تراکم توضیح داده شد) ، تراکم فرش بدست میآید. با این کار شانه فرش در یک سانتی متر را بدست آورده و در عدد 300 یا 200 ضرب میکنیم تا هم آن را تبدیل به تعداد گره در یک متر کرده و هم آن را به تعداد پود ضرب کرده باشیم.
برای مثال، در فرش 1200 شانه با تراکم 3600، در هر یک سانتی متر از عرض، 12 گره وجود دارد که با ضرب کردن آن در 300 ، عدد 3600 بدست میآید که نشان دهنده تراکم فرش است.
در تصویر زیر دو فرش با تراکم 2100 و 3600 مقایسه شده اند. با دقت به تصویر زیر، میتوانید ریز و درشت بودن گره ها در تراکم های متفاوت را مشاهده کنید.

مقایسه تراکم در دو فرش با تراکم 3600 و 2100
تاثیر تراکم بر کیفیت و طول عمر فرش ماشینی
یکی از نکات مهم هنگام خرید فرش ماشینی، توجه به تراکم آن است. تراکم بالا باعث نمایش بهتر طرح و جزئیات آن میشود و همچنین به افزایش طول عمر فرش و مقاومت آن در برابر فرسایش کمک میکند. هنگام خرید، توجه داشته باشید که تراکم به تنهایی تعیینکننده کیفیت نیست و باید در کنار جنس نخ و تعداد شانهها ارزیابی شود.
تراکم تابلو فرش ماشینی
تراکم علاوه بر فرش ماشینی، از مشخصات فنی تابلو فرش ماشینی نیز میباشد. تابلو فرش های ماشینی چاپی به این صورت تولید میشوند که طرح تابلو فرش روی فرش ماشینی سفید چاپ میشود. پس تراکم تابلو فرش ماشینی همان تراکم فرش ماشینی سفید است که برای چاپ استفاده میشود. بهترین کیفیت و وضوح تابلو فرش ماشینی در فرش هایی با تعداد شانه 1000 بدست میآید که دارای تراکم 3000 هستند. پس بهترین تراکم تابلو فرش ماشینی نیز همان تراکم 3000 خواهد بود.

تابلو فرش ماشینی 1000 شانه با تراکم 3000
تابلو فرش های ماشینی ارائه شده در هیدا دکور نیز از نوع 1000 شانه با تراکم 3000 هستند.
نتیجه گیری
در این مقاله انواع تراکم فرش ماشینی و تابلو فرش ماشینی را بررسی کردیم و نکاتی را برای انتخاب فرش بر اساس تراکم ذکر کردیم. در کل میتوان گفت، انتخاب تراکم مناسب برای فرش ماشینی میتواند هم به زیبایی و هم به دوام فرش کمک کند. فرشهای کمتراکم اقتصادیتر و نرمتر بوده و مناسب فضاهای پرتردد هستند. فرشهای پر تراکم به دوام، زیبایی و ظاهر لوکس مشهورند و برای فضاهای کم استفاده و مجلل توصیه میشوند.
من میخوام برای جهیزیه دخترم فرش بگیرم، ولی متوجه نشدم که بالا بودن تراکم یعنی چی. یعنی فرش سفت تره یا نرم تره؟ و اینکه تراکم بالا همیشه بهتره؟ یه راهنمایی کنین که بفهمم بهترین تراکم فرش برای استفاده تو پذیرایی چیه؟
سلام خانم احمدی عزیز
سوال خیلی خوبی پرسیدید. تراکم فرش یعنی تعداد گره هایی که در هر یک متر از فرش بافته شده. هرچی این عدد بالاتر باشه، فرش فشردهتر، سنگینتر و بهطور معمول بادوام تره ولی در مقابل سفت تر هم هست. تراکم بالا همیشه به معنی بهتر بودن نیست! مثلا اگه دنبال فرشی هستید که نرم باشه و هم مناسب خونههای پر رفت و آمد باشه، یه فرش 700 شانه با تراکم 2550 میتونه گزینه خوبی باشه که قیمت مناسب تری هم داره.
ولی اگه دنبال جلوه لوکس و فرش ظریف تر برای پذیرایی هستین، فرش 1200 شانه با تراکم 3600 انتخاب بهتریه.
در کل میشه گفت بهترین تراکم فرش برای پذیرایی معمولا بین 2550 تا 3600 هست، بسته به سلیقه، بودجه و کاربردی که مدنظر دارید.