تشخیص تابلو فرش دستباف و ماشینی

تشخیص تابلو فرش دستباف از ماشینی برای بسیاری از خریداران کار سادهای نیست. شباهت ظاهری بالا، کیفیت قابل توجه تابلو فرشهای ماشینی و تنوع طرحها باعث شده در نگاه اول تفاوت این دو نوع تابلو فرش مشخص نباشد و همین موضوع هنگام خرید، تردید ایجاد کند.
در این مقاله قصد داریم به نکات و تکنیک هایی بپردازیم که شما بدون نیاز به مراجعه به متخصص و کارشناس، توانایی تشخیص تابلو فرش دستباف و ماشینی را داشته باشید. پس ما ما همراه باشید.
اهمیت تشخیص تابلو فرش دستباف از ماشینی
تابلو فرش به دو دسته ماشینی و دستباف تقسیم میشود. تابلو فرش دستباف حاصل زحمات بسیار طراح، رنگرز و بافنده است و زمان زیادی برای تولید آن صرف میشود. تابلوفرش دستباف، با استفاده از الیاف و نخ های طبیعی تولید میشود و تک تک گره های آن بدست بافنده بافته میشود. اما تابلو فرش ماشینی توسط دستگاه های اتوماتیک با زحمت کمتر در زمان کم تولید میشود که از الیاف و نخ های مصنوعی برای تولید آن استفاده میشود. در نتیجه تابلو فرش دستباف دارای قیمت بسیار بالاتری نسبت به تابلو فرش ماشینی است.
پس تشخیص این دو نوع تابلو فرش از هم دارای اهمیت بالایی است که در این مقاله راهنمای تشخیص تابلو فرش دستباف و ماشینی را برای شما توضیح میدهیم.
راه های تشخیص تابلو فرش دستباف و ماشینی
1 – پشت تابلو فرش ها
مهمترین و مشخصترین تفاوت تابلو فرش دستباف با ماشینی، نوع گره های آنهاست. بافت گره توسط دست بافنده و بافت توسط دستگاه تفاوتهای زیادی باهم دارند. با نگاهی دقیق به پشت تابلو فرش میتوانید این تفاوت را تشخیص دهید.
با نگاه به پشت تابلو فرش، باید به مشخص بودن نقش و طرح فرش، تعداد گره ها و نحوه بافته شدن آن ها دقت کنید. در ادامه، این مورد را با جزئیات کامل، به همراه راهنمای تصویری، بررسی کردهایم.
دقت به گره ها
در تابلو فرش دستباف گره ها بصورت جداگانه از هم مشخص هستند و شاید اندازه بعضی از گره ها و فاصله آن ها باهم فرق داشته و یکنواخت نیستند. به تصویر زیر دقت کنید.

عکس از پشت تابلو فرش دستباف و گره های کاملا مشخص
در تابلوفرش ماشینی گره ها بصورت کاملا یکنواخت و محکم بوده و فاصله و اندازه آنها یکسان است. همچنین بدلیل اینکه نحوه بافت آن فرق دارد، نخ ها به دور ریسمان چله پیچیده شده و با فشار دستگاه در کنار هم قرار گرفته اند. معمولا گره ها به هم چسبیده هستند و فاصله ای از هم ندارند.
همچنین میتوانید با کشیدن دستتان به پشت تابلوفرش، میزان لطافت و نرمی نخ ها را بررسی کنید. تابلو فرش دستباف نرمی و لطافت بالایی دارد. اما پشت تابلو فرش ماشینی زبر است.
از آنجا که تابلوفرش های دستباف عمدتا با رجشمار 40 تا 60 در بازار موجود هستند، تعداد گره ها در تابلو فرش دستباف معمولا در هر 7 سانتی متر، بین 40 تا 60 گره است. اما در تابلو فرش ماشینی، نخ ها نازک تر بوده و گره های ریز با تعداد بالا در کنار هم قرار گرفته اند.
تراکم نخ ها
تابلو فرش های ماشینی معمولاً دارای تراکم بالاتری هستند و تابلو فرش های دستباف تراکم نخ پایینی دارند. منظور از تراکم، تعداد گره در اندازه مشخصی از تابلو فرش است. مثلا اگر شانه تابلو فرش ماشینی 1000 باشد، به این معنا است که در هر 10 سانتی متر از آن، 100 گره وجود دارد. اما چون تراکم نخ (رجشمار) تابلو فرش دستباف پایین است، معمولا در هر 7 سانتی متر از آن، بین 40 تا 50 گره وجود دارد.
در تصویر زیر میتوانید مقایسه نمای پشتی تابلو فرش دستباف و ماشینی را از نمای نزدیک مشاهده کنید.
پس باید از پشت تابلو فرش، به تراکم گره ها دقت کنید. همانطور که در تصویر بالا نیز مشخص است، اگر تراکم گره ها بالا بوده و میان آنها فاصله ای نباشد، تابلو فرش، ماشینی است. اما اگر تراکم گرهها پایین بوده و گرهها درشت و با فاصله باشند، تابلو فرش مورد نظر، دستباف میباشد.
*** این مقاله را نیز بخوانید : شانه و تراکم تابلو فرش ماشینی
دقت به طرح و نقش فرش و تابلو فرش
در فرش و تابلو فرش دستباف نقش و طرح تابلو فرش در پشت تابلو فرش بصورت کامل مشخص بوده و رنگ های طرح از پشت تابلوفرش نیز واضح است. در تصویر زیر نیز این امر مشخص است.
در تابلو فرش ماشینی چاپی طرح و نقش تابلو فرش در پشت فرش ماشینی چاپ شده و وضوح پایینی دارد و مثل این است که یک هاله سفید رنگ روی نخها وجود دارد.
2 – تار و ریشه های تابلو فرش
تار و پود تابلو فرشها را نخ هایی تشکیل میدهند که بصورت افقی و عمودی در هم تنیده شده اند. تار و چله تابلو فرش ها نیز میتواند به عنوان تفاوتی مشخص برای تشخیص این دو نوع تابلو فرش از هم به کار برود. ریشه و تار های فرش و تابلو فرش دستباف جزئی از خود فرش بوده و در واقع ادامه تار های تابلو فرش است که از بالا و پایین آن بیرون آمده است. اما در فرش و تابلو فرش های ماشینی، ریشه ها بصورت جداگانه به فرش یا تابلو فرش دوخته شده و چسبانده میشوند. در تصویر زیر، دوخت و چسبانده شدن ریشه ها به پشت تابلو فرش ماشینی بصورت کامل مشخص است.
ریشه های بالا و پایین تابلو فرش دستباف معمولا از جنس ابریشم بوده و ظرافت و درخشندگی زیادتری از ریشه های تابلو فرش ماشینی دارند.
ضخامت ریشه ها نیز در این دو نوع تابلو فرش باهم تفاوت دارند. ضخامت ریشه های تابلو فرش دستباف خیلی بیشتر از ضخامت ریشه های تابلو فرش ماشینی است.

مقایسه تار و ریشه های تابلو فرش ماشینی و دستباف
3 – توجه به گلیم بافی و کناره های تابلو فرش
تفاوت عمدهی کناره ها و پایین و بالای تابلو فرش ها نیز از فرق های مشخص تابلو فرش دستباف و ماشینی است.
بالا و پایین تابلو فرش دستباف گلیم بافی دارد و قبل و بعد از بافت تابلو فرش چند لایه نخ سفید روی گره ها کوبیده میشود (در تصویر زیر نیز مشخص است) تا نخ های تابلو فرش ثابت مانده و محکم شوند. همچنین در بالا و پایین تابلو فرش ریشه ها و تار ها نیز باهم تفاوت دارند که در قسمت قبلی به آن پرداختیم.
در کناره های تابلو فرش نیز تفاوت های آشکاری به چشم میخورد. در کناره های تابلو فرش دستباف پس از اتمام بافت، شیرازه زنی و کوک بصورت دستی دوخته میشود. این شیرازه و کوک چون بصورت دستی دوخته شده، با نخ ضخیم بوده و بصورت نامنظم و غیریکنواخت هستند. اما کناره های تابلو فرش ماشینی با استفاده از ماشین بافته شده و بصورت یکنواخت و یکدست میباشد.

مقایسه کناره های تابلو فرش ماشینی و دستباف
تفاوت دیگری که میتوان ذکر کرد این است که ریشه های تابلو فرش ماشینی عرضی معمولا در سمت چپ و راست آن بوده و کوک زنی آن در قسمت بالا و پایین آن انجام میشود. اما ریشه های تابلو فرش دستباف معمولا در قسمت بالا و پایین بوده و شیرازه و کوک زنی آن در سمت چپ و راست آن انجام میشود. اما این مورد همیشه صادق نبوده و ممکن است جای ریشه و شیرازه ها در هردو نوع تابلو فرش عوض شود.
4 – جنس الیاف
یکی از مهم ترین روش ها برای تشخیص تابلو فرش ماشینی از دستباف جنس الیاف به کار رفته در آنهاست. تابلو فرش دستباف و تابلو فرش ماشینی به کلی دارای جنس متفاوتی هستند.
فرش و تابلو فرش های دستباف از الیاف طبیعی پشم و ابریشم تولید میشوند. معمولا در بافت تابلو فرش از درصد زیادی نخ پشمی و درصدی جزئی نیز ابریشم استفاده میشود. جنس چله های تابلو فرش دستباف نیز معمولا از ابریشم است. فرش های دستبافی نیز هستند که بصورت تمام ابریشم بافته میشوند و از ارزشمندترین و نفیس ترین فرش های ایرانی هستند که قیمت و کیفیت بسیار بالایی دارند.
برای تولید تابلو فرش ماشینی از الیاف مصنوعی مانند پلی استر و اکرلیک استفاده میشود. مهم ترین مزیت استفاده از الیاف مصنوعی، کاهش چشمگیر هزینه مواد اولیه است.
*** این مقاله را نیز بخوانید : جنس تابلو فرش ماشینی

مواد اولیه به کار رفته در تولید تابلو فرش ماشینی و دستباف
تشخیص جنس الیاف
شاید تصور کنید که شناخت جنس الیاف تابلو فرش کار سختی است و نیاز به تخصص بالا دارد. اما فقط کافی است بتوانید الیاف مصنوعی و طبیعی را از یکدیگر تشخیص دهید. برای تشخیص الیاف طبیعی از الیاف مصنوعی میتوان چندین روش و تکنیک استفاده کرد.
الیاف پشمی تا حدودی در مقابل شعله مقاوم هستند و به راحتی شعله ور نمیشوند اما الیاف مصنوعی به سرعت شعله ور شده و میسوزند و بوی آنها مشابه بوی پلاستیک است. اما این روش رو نمیشه امتحان کرد رو تابلو فرش مردم !! 🙂
لطافت و براق بودن الیاف طبیعی بسیار بیشتر از الیاف مصنوعی است.
با دست کشیدن روی تابلو فرش یا پشت تابلو فرش میتوانید لطافت نخ های آن را بررسی کنید. نخ های تابلو فرش های دستباف از لطافت بالایی برخوردار هستند اما نخ های تابلو فرش ماشینی زبر و خشک هستند.
5 – رنگ تابلو فرش و رنگ پرزهای آن
توجه به رنگ تابلو فرش نیز یکی دیگر از روش هایی است که تا حدودی میتواند به تشخیص این دو نوع تابلو فرش کمک کند. در بافت تابلو فرش های دستباف از رنگ های کاملا طبیعی استفاده میشود اما برای تابلو فرش ماشینی از رنگ های چاپی استفاده میشود. با پیشرفت تجهیزات تولید تابلو فرش ماشینی، کیفیت رنگ آنها بالاتر رفته و تشخیص رنگ طبیعی و چاپی به راحتی ممکن نیست.
اما تکنیکی قطعی و بسیار آسان که میتوانید استفاده کنید، این است که از نمای جلویی تابلوفرش، با دستتان نخ های پود را از هم جدا کرده (یا اگر تابلوفرش بدون قاب باشد، آن را خم کنید) و به عمق نخ پود دقت کنید. در تابلو فرش دستباف عمق نخ پود و کل نخ بافته شده رنگی است. اما در تابلو فرش ماشینی چاپی طرح و رنگ فقط روی سطح نخ پود فرش ماشینی چاپ شده و عمق نخ به رنگ سفید است. البته دقت کنید که در تابلو فرش های ماشینی تولید شده به روش کلاریس، عمق نخ نیز رنگی است اما این تابلو فرش ها در بازار رایج نیستند و بصورت خیلی محدود تولید میشوند.
6 – کیفیت تصویر تابلو فرش
ماشینهای تولید تابلو فرش ماشینی قادر به تولید جزئیات دقیقتر هستند که ممکن است در تابلو های دستباف آن را نیابید. تابلو فرش های ماشینی به دلیل استفاده از تکنولوژیهای پیشرفته چاپ و استفاده از بی نهایت رنگ، دقت تصویر بالا و جزئیات دقیقی را ارائه میدهند.
اگر وضوح تابلو فرش خیلی بالا باشد و کاملا شبیه عکس طرح باشد، پس تابلو فرش ماشینی میباشد. در تابلو فرش دستباف، محدود بودن تعداد رنگ مشخص است و طرح آن وضوح متوسطی دارد.
7 – تشخیص تابلو فرش دستباف و ماشینی از طریق قیمت
اگر از فروشگاهی معتبر خرید میکنید، تفاوت قیمت تابلو فرش ماشینی و تابلو فرش دستباف کاملا محسوس خواهد بود. یعنی اگر تابلو فرش ماشینی را گران نخرید و به قیمت بخرید، حدود 10 برابر ارزانتر از تابلو فرش دستباف خواهد بود. در نتیجه با نگاهی به قیمت تابلو فرش، میتوانید ماشینی یا دستباف بودن آن را تشخیص دهید.

تابلو فرش ماشینی منظره کوهستان و رودخانه
فرش های ابریشمی دستباف از گران ترین فرش ها هستند. بعد از آن، تابلو فرش های پشمی با درصدی ابریشم دارای قیمت نسبتا مناسب تری هستند. پس از آن، تابلو فرش ماشینی دارای ارزان ترین قیمت میان تابلو فرش هاست. تابلو فرش های ماشینی بدلیل تولید توسط دستگاه در زمان کم و استفاده از الیاف مصنوعی دارای قیمت بسیار پایین تری نسبت به تابلو فرش دستباف هستند.
*** این مقاله را نیز بخوانید : دلایل تفاوت قیمت تابلو فرش ماشینی با دستباف
جدول روش های تشخیص تابلو فرش دستباف و ماشینی
خلاصه ای از روش هایی که گفته شد را در جدول زیر آورده ایم :
| روش تشخیص | در تابلو فرش دستباف | در تابلو فرش ماشینی |
|---|---|---|
| پشت تابلو فرش | گرهها نامنظم و قابل مشاهده، طرح واضح. | گرهها یکنواخت و منظم، وضوح پایین طرح در پشت فرش. |
| تراکم گرهها | تراکم کمتر، گرهها درشتتر | تراکم بالا، گرههای ریز و فشرده |
| ریشه (چله) | ریشه ضخیم و جزئی از خود فرش | ریشه های نازک دوخته و چسبانده شده |
| کنارهها (شیرازه) | دستی و کمی نامنظم. | کاملا یکنواخت و ماشینی |
| جنس الیاف | الیاف طبیعی پشم و ابریشم | الیاف مصنوعی اکرلیک و پلیاستر |
| رنگ | عمق نخ خاب رنگی است | رنگ روی سطح فرش چاپ شده است |
| کیفیت طرح | جزئیات محدودتر و تعداد رنگ کم | وضوح بالا و جزئیات بسیار دقیق |
| قیمت | بسیار گرانتر | مقرون به صرفه و پایین |
سوالات متداول تشخیص تابلو فرش دستباف از ماشینی
1. آسان ترین راه و روش تشخیص تابلو فرش دستباف از ماشینی چیست؟
توجه به پشت تابلو فرش ها آسان ترین راه تشخیص تابلو فرش ماشینی از دستباف است. در تابلو فرش دستباف، گره ها ضخیم بوده و بصورت مشخص و با فاصله از هم در کنار یکدیگر قرار گرفته اند. اما در تابلو فرش ماشینی، گره ها دارای تراکم بالا بوده و گره ها بصورت تکی قابل تشخیص نیستند.
2. راحت ترین روش تشخیص تابلو فرش دستباف از ماشینی از نمای جلویی تابلو فرش چیست؟
توجه به عمق نخهای پرز تابلو فرش، تکنیکی قطعی و بسیار آسان که میتوانید استفاده کنید. از نمای جلویی تابلوفرش، با دستتان نخ های تابلوفرش را از هم جدا کرده (یا اگر تابلوفرش بدون قاب باشد، آن را خم کنید) و به عمق نخ پود دقت کنید. در تابلو فرش دستباف عمق نخ پود و کل نخ بافته شده رنگی است. اما در تابلو فرش ماشینی چاپی طرح و رنگ فقط روی سطح فرش چاپ شده و عمق نخ به رنگ سفید است.
3. آیا تابلو فرش دستباف همیشه باکیفیت تر از تابلو فرش ماشینی است؟
خیر. امروزه با پیشرفت تکنولوژی و تجهیزات چاپ، تابلو فرش های ماشینی چاپی با وضوح بسیار بالا تولید میشوند و کیفیت رنگ بالاتری از تابلو فرش دستباف دارند. اما میتوان عمر بالای تابلو فرش دستباف را بعنوان مزیت آن برشمرد.
نتیجه گیری
تابلو فرش های ماشینی و دستباف اگرچه ممکن است در نگاه اول شبیه به هم باشند، اما در جزئیات تفاوت های زیادی دارند. با استفاده از روشها و نکاتی که در این مقاله بررسی شد، میتوانید به پاسخ سوال چگونه تابلو فرش دستباف را از ماشینی تشخیص دهیم برسید و بدون نیاز به تخصص، نوع تابلو فرش را تشخیص داده و انتخاب آگاهانهتری داشته باشید. البته برخی تابلو فرشهای ماشینی با کیفیت و تراکم بالا، شباهت زیادی به نمونه های دستباف دارند که همین موضوع، دقت در بررسی را مهمتر میکند.
انتخاب بین تابلو فرش ماشینی و دستباف کاملا به سلیقه، بودجه و انتظار شما از محصول بستگی دارد. اگر وضوح تصویر بالا، تنوع طرح و قیمت مناسب برایتان اولویت دارد، تابلو فرش ماشینی انتخاب منطقیتری است. در مقابل، اگر ارزش هنری و اصالت برای شما اهمیت بیشتری دارد، تابلو فرش دستباف میتواند گزینه مناسبتری باشد.
در نهایت، اگر قصد خریدی مطمئن، آسان و بدون دغدغه را دارید، پیشنهاد میکنیم خرید تابلو فرش ماشینی را از فروشگاه هیدا دکور انجام دهید؛ جایی که کیفیت محصولات، قیمت بدون واسطه و ضمانت های ارائه شده، خیال شما را از هر جهت راحت میکند.
هر سوالی درباره این مقاله داشتید، میتوانید در قسمت نظرات با ما در میان بگذارید.



اگه تابلو فرش دستباف کناره هاش کمی کج باشه، طبیعی محصوب میشه یا نشونه ی کم کیفیتی تابلوفرشه؟ تابلو فرش ماشینی چطور ؟ کجی داره ؟
تا 2 سانت کج بودن تو تابلو فرش دستباف طبیعی هست و تا 3 سانت هم اگه طرح تابلوفرش با موندن پشت قاب حذف نشه مشکلی نداره. ولی بیشتر از 3 سانت کج بودن بعنوان ایراد حساب میشه برای تابلو فرش دستباف.
تابلو فرش های ماشینی چون با دستگاه تولید میشن کجی ندارن و اگه داشته باشه تابلوفرش معیوب هست
سلام و تشکر از اطلاعات خوبی که دادیدپیشنهاد میدم..بهتره با توجه به فرهنگ حیا که در بین زنان ایرانی رایج هست از تصویر تابلو فرش هایی استفاده کنید که مناسب فرهنگ ایرانیست.تصویر تابلو فرش فرشته تصویر جالبی نیست.
در کارتون موفق و پایدار باشید
با عرض سلام و تبریک سال نو
خوشحالیم که مقاله براتون مفید بوده
بله حتما در نظر میگیریم و عکس تعویض میشه. با تشکر از پیشنهاد شما
از روی وزن تابلو فرش هم میشه تفاوت دستباف و ماشینی رو تشخیص داد؟ کدومشون سنگین تره؟
تفاوت وزنشون جزئی هست و با دست قابل تشخیص نیست و نمیتونه معیاری برای تشخیص دقیق باشه. در کل تابلو فرش دستباف کمی سنگین تر از تابلو فرش ماشینی هست.
تابلو فرشای ماشینی هم ممکنه گره های نامنظم داشته باشن؟ یعنی همیشه باید گرههای مرتب داشته باشه تا بفهمیم ماشینیه؟
بله در قسمت پشت تابلو فرش ماشینی همیشه گره ها کاملا منظم و بسیار متراکم و ریز هستن. در یکی از عکس های این مقاله هم قسمت پشت تابلو فرش ماشینی رو از نمای نزدیک نشون دادیم که کاملا مشخص بشه واستون.
از نمای جلو گره های هر دو نوع تابلو فرش کاملا شبیه هم هستن.